OBRAZ RAKA PŁUCA W POLSCE.

12 marca 2015

OBRAZ RAKA PŁUCA W POLSCE

 

 

Rak płuca to jeden z najsilniej rozpowszechnionych nowotworów złośliwych na świecie i jednocześnie najczęstsza nowotworowa przyczyna zgonów. W 2012 roku spowodował śmierć 1,6 mln osób. Polska należy do państw europejskich o najwyższym współczynniku umieralności z powodu raka płuca. W 2010 roku zanotowano 22 tys. zgonów spowodowanych zachorowaniem na ten nowotwór. O ile wśród mężczyzn liczba zgonów spada, to wśród kobiet osiąga rekordy: ponad 6 tys. w roku 2010. Niestety wciąż około 30% dorosłych Polaków nałogowo pali tytoń. A to właśnie główny czynnik ryzyka w przypadku nowotworu złośliwego płuca: średnio blisko 35% wszystkich zgonów z powodu nowotworów można przypisać paleniu tytoniu.

Statystyki globalne

 

Rak płuca to jeden z najczęściej występujących i najgorzej rokujących nowotworów złośliwych na świecie. Stanowi najczęstszą przyczynę zgonów z powodu raka u mężczyzn i jest na 2. miejscu pod tym względem u kobiet[1]. Głównym czynnikiem ryzyka jest narażenie na wdychane karcynogeny, a zwłaszcza dym tytoniowy – aż 70% zgonów jest spowodowanych paleniem tytoniu. Palenie jest jednym z pięciu głównych czynników ryzyka w zachorowaniu na raka w ogóle[2], powodując w krajach europejskich co piąty taki przypadek.

 

Według danych American Cancer Society, w Stanach Zjednoczonych co roku na raka płuca umiera więcej osób niż na raka jelita, piersi oraz prostaty łącznie. 13% wszystkich zachorowań na raka to właśnie rak płuca[3]. W Europie sytuacja wygląda podobnie – najczęstszą przyczyną zgonów nowotworowych jest rak płuca. Średnia dla państw UE to 64 mężczyzn i 19 kobiet na 100 tys. mieszkańców. Najwyższy odsetek zgonów odnotowuje się w Europie Środkowej i w krajach bałtyckich, najniższy w Skandynawii i na Cyprze[4].

 

Polska z „palącym” problemem

 

W Polsce nowotwory złośliwe płuca stanowią 21% wszystkich nowotworów złośliwych u mężczyzn i 9% u kobiet (dane z roku 2010). Przekłada się to na prawie 21 tys. przypadków choroby. W stosunku do lat poprzednich, liczba zachorowań wśród mężczyzn nieznacznie maleje, wśród kobiet natomiast zauważa się systematyczny wzrost – ponad 50% od roku 2000 do 2010. Rak płuca dotyka przeważnie osoby
w średnim i starszym wieku. Około 50% zachorowań u obu płci przypada na populację po 65 roku życia. Liczba zgonów wskutek zachorowania na raka płuca w 2010 roku wyniosła 22 tys. Była to najczęstsza przyczyna zgonu wśród zgonów nowotworowych[5].

 

Polki w najtrudniejszej sytuacji

Niezależnie od statystyk ogólnych, niepokojący staje się fakt wzrostu zachorowalności na raka płuca wśród kobiet. Pomiędzy rokiem 2000 a 2010 zanotowano aż 50% wzrost[6]. Co prawda w ostatnich latach zauważono nieznaczny spadek procentowy kobiet codziennie palących papierosy (w 2000 roku było to 22,7%, w 2010 natomiast 20,5%[7]), jednak w grupie urodzonej pomiędzy 1940 a 1960 rokiem, czyli grupie o największym ryzyku, ten odsetek jest znacznie wyższy i sięga nawet 50%[8]. Zdaniem specjalistów kobiety uzależniają się szybciej i bardziej trwale. Częściej mówią o związku palenia ze stresem i trudniej jest im zerwać z nałogiem, nawet w obliczu zagrożenia chorobą. Jest też kwestia związana z wagą i dietą. Kobiety są na tym punkcie bardziej wyczulone od mężczyzn, a zerwaniu z nałogiem nierzadko towarzyszy przyrost wagi. W 2010 w wyniku zachorowania na nowotwór złośliwy płuca zmarło prawie 6,2 tys. kobiet. To ponad 2 tys. więcej zgonów niż w roku 2000[9].

Palenie zabija

 

Główną czynnikiem ryzyka w przypadku raka płuca jest palenie papierosów. Sięgając po tytoń, palacz wdycha  smołę, radioaktywny polon, nikiel, cyjanowodór, formaldehyd, amoniak oraz tlenek węgla, który wchodząc w reakcję z hemoglobiną tworzy karboksyhemoglobinę sprawiający, że krew staje się gorzej natleniona. Inne substancje rakotwórcze z dymu papierosowego też mogą inicjować proces nowotworowy. Co więcej, trujące związki chemiczne odkładające się przez lata w organizmie, potęgują swoje działanie w czasie, stając się jeszcze bardziej szkodliwe i zwiększając ryzyko zachorowania na nowotwór. Dlatego właśnie nie warto palić i zezwalać na palenie w swoim towarzystwie.

 

 

 

 



[1]Krajowy Rejestr Nowotworów, Profilaktyka. Palenie tytoniu, 2010 (http://onkologia.org.pl/palenie-tytoniu/).

[2] WHO, Fact Sheet N°297, luty 2014 (http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs297/en/).

[3] American Cancer Society, What are the key statistics about lung cancer?, październik 2014, (http://www.cancer.org/cancer/lungcancer-non-smallcell/detailedguide/non-small-cell-lung-cancer-key-statistics).

[5] Krajowy Rejestr Nowotworów, Nowotwory złośliwe opłucnej i płuca (C33-34), 2010 (http://onkologia.org.pl/nowotwory-zlosliwe-oplucnej-pluca-c33-34/ ).

[6]Krajowy Rejestr Nowotworów, Nowotwory złośliwe opłucnej i płuca (C33-34), 2010 (http://onkologia.org.pl/nowotwory-zlosliwe-oplucnej-pluca-c33-34/ ).

[7]J. Czapiński, Nikotynizm w Polsce. Raport dla WHO, lipiec 2011, (http://wsse-poznan.pl/wp-content/uploads/2010/OZ/palenie/materialy/Nikotynizm.pdf.

[8]Wstrząsające statystyki, Medycyna Praktyczna, wrzesień 2009, http://www.mp.pl/poz/psychiatria/ekspert/wywiady/show.html?id=89336.

[9]Krajowy Rejestr Nowotworów, Nowotwory złośliwe opłucnej i płuca (C33-34), 2010 (http://onkologia.org.pl/nowotwory-zlosliwe-oplucnej-pluca-c33-34/ ).

 

Autor: f2f evolution

Polskie Towarzystwo Kardio-Torakochirurgów Kardiochirurgia i Torakochirurgia Polska Edukacja w immunoonkologii